UZUN HAVALAR
AĞ GELİN DE İNDİ M'OLA YAYLADAN


Repertuar No
13 
Yöresi- İli
İlçesi- Köyü
-  
Kaynak Kişi
Derleyen
Notaya Alan
 
İcra Eden
 
Makamsal Dizi
Türü
 
Karar Sesi
La 
Bitiş Sesi
 
Usül
 
En Pes Ses
 
En Tiz Ses
 
Ses Genişliği
 
Youtube Linki
 


TÜRKÜNÜN SÖZLERİ

AĞ GELİN DE İNDİ M'OLA YAYLADAN (ağ gelin)
KAŞIN DEĞİL GÖZÜN BENİ AĞLADAN (ağ gelin)
BU GÜZELLİK SANA KADİR MEVLA'DAN (ağ gelin)
ALIRIM AHDIMI (da) KOYMAM KIZ SENDE (ağ gelin)

AĞ GELİN DE OTURMUŞ DAŞIN ÜSTÜNE (ağ gelin)
DARAMIŞ ZÜLFÜNÜ KAŞIN ÜSTÜNE (ağ gelin)
BİR SELAMIN GELMİŞ BAŞIM ÜSTÜNE (ağ gelin)
ÖLÜREM (de) AHDINI KOYMAM KIZ SENDE (ağ gelin)

YÜCE DAĞ BAŞINDA YAYILIR YILAN (ağ gelin)
GÖÇ ETMİŞ AYLESİ EVLERİ VİRAN (ağ gelin)
VAR MI BU DÜNYADA SEVDİĞİN ALAN (ağ gelin)
ALIRIM AHDIMI (da) KOYMAM AĞ GELİN SÜRMELİM

VİRAN : VİRANE : Yıkık, terkedilmiş yer, harabe, ören

NOT: Orta Anadolu ve Çukurova yörelerinde de yaygın olarak söylenmektedir.

 

TÜRKÜNÜN ÖYKÜSÜ

Ağ Gelin de indi m'ola yayladan (Ağ Gelin)
Kaşın değil gözün beni ağladan (Ağ Gelin)
Bu güzellik sana Kadir Mevla'dan (Ağ Gelin)
Alırım ahdımı (da) koymam kız sende (Ağ Gelin)

Ağ Gelin de oturmuş daşın üstüne (Ağ Gelin)
Daramış zülfünü kaşın üstüne (Ağ Gelin)
Bir selamın gelmiş başım üstüne (Ağ Gelin)
Ölürüm (de) ahdımı koymam kız sende (Ağ Gelin)

Yüce dağ başında yayılır yılan (Ağ Gelin)
Göç etmiş aylesi evleri viran (Ağ Gelin)
Var mı bu dünyada sevdiğin alan (Ağ Gelin)
Alırım ahdımı (da) koymam Ağ Gelin sürmelim

     Ağ gelinle ilgili olarak anlatılan farklı hikayeler vardır. Ancak yörede gerek ağıt gerekse destansı şiirlerde aynı söz dizeleri sıkça kullanılmaktadır. Yozgat'taki bir ezginin sözleri Çorum'da ya da Kayseri'de de sıklıkla görülebilir. 
     Hadiye Hanım'ın 1920'li yılların sonlarına doğru okuduğu tahmin edilen bir plakta bugün yörede okunan "Ağ Gelin" havasını yaklaşık aynı ezgi ve farklı sözlerle "Gelin çıkarma havası" olarak okuduğu görülmektedir. Aşağı yukarı her köyde bir "Ağ Gelin" vardır. Zaman zaman buna rastlamak mümkündür. Yaşanan bir hadise aynı sözlerle ve aynı ezgiyle olay üzerine ağıt veya diyeşet şeklinde söylenebilir. Ağ Gelin hikayesini bir yere hapsetmek doğru olmasa gerek. Yozgat'ta yaşanan bu hadise bir başka yörede daha benzer şekilde yaşanabilir. Niğde dolaylarında da "Ağ Gelin" türküleri söylenir. Bir de "Sürmelim" gibi sözlerin sonunda "Ağ Gelin" ünlem olarak da kullanılmaktadır. 

     Yozgat'ta "Ağ Gelin" ile ilgili olarak bilinen hikaye şöyledir:

     Ağ Gelin, Yozgat'ın Sarıkaya İlçesine bağlı Hisarbey Köyü'nden olup, aynı köyden İdris adında bir gençle evlenir. Ağ Gelin, güzel bir kadındır ancak çocuğu olmamaktadır. İdris bu sebeple mutlu olamaz ve 1920'li yıllarda Ağ Gelin'i baba evine geri yollar. Kardeşleri, Ağ Geli'ni Çayıralan İlçesi'ne bağlı Aldemir Köyü'nden, Ermeni İsyanı sırasında çete kurarak nam salmış ve Ermenileri püskürtmüş yiğit birisi olarak bilinen Muhsin Ağa'ya kuma ( ikinci ya da üçüncü eş ) olarak verirler. Ağ Gelin'in Muhsin Ağa'dan da çocuğu olmaz. 
     Bir gün Muhsin Ağa'nın evine zaptiye komutanları gelir. Ağa onlara ikram için koyun keser. Ağ Gelin de çok güzel yemek pişiren bir kadındır. Ne var ki, bunu kıskanan kuması damın başına çıkarak bacadan yemeğin içine kurum döker. Muhsin Ağa: "Ağ Gelin sen güzel yemek yapardın ne oldu ?" diye sorar. Ağ Gelin durumu anlamasına rağmen kumasını ele vermez ve durumu geçiştirir. 
     Birkaç yıl sonra Muhsin Ağa ölür ve Ağ Gelin yine dul kalır. Kısa bir süre Aldemir Köyü'nde bekler. Sonra Yerköy'e gelin gider. Gelin gittikten sonra durumuna çok üzülen komşusu "Kel Keziban" Ağ Gelin'in yaşadıkları üzerine bu türküyü yakar.

     Halk arasında yaygın olarak okunmakta olup, TRT THM Repertuarı'nda görülmeyen sözleri de vardır;

Bir taş attım şu Çamlığın ardına
Düştü m'ola Ağ Gelin'in yurduna
Şu feleğin benim ile derdi ne
Alırım ahdımı koymam Ağ Gelin

Yüce dağ başında çanlı kilise
Yazın evrakımı verin polise
Eğer annen seni bana verirse
Dam başında kurban kesem Ağ Gelin

Kaynak: Selahattin Bölük (1947), Şükrü Şafak (1947)

Not: Kaynak kişilerden Şükrü Şafak Ağ Gelin'i 1969 yılında yaşlı bir kadın olarak gördüğünü belirtmiştir.

                                     HABİP COŞKUNSOY